Welke AI is verboden volgens artikel 5 van de AI Act?
Kort antwoord
Sinds 2 februari 2025 is het verboden om AI te gebruiken om onder meer emoties van medewerkers of leerlingen af te leiden, mensen punten te geven voor hun gedrag (social scoring), kwetsbare mensen te manipuleren of uit te buiten, mensen op basis van biometrie in te delen naar ras, politieke opvatting of seksuele gerichtheid, en gezichtsdatabanken op te bouwen door foto's van internet te scrapen. Vanaf 2 december 2026 is AI voor seksuele deepfakes zonder toestemming en voor beelden van seksueel misbruik ook verboden. De maximumboete is 35 miljoen euro of 7 % van de omzet.
De lijst met verboden AI
| Verboden | Voorbeeld uit een gewoon bedrijf |
|---|---|
| Manipulatie met verborgen technieken die schade doet | Een app die klanten aankopen opdringt die ze niet kunnen overzien |
| Misbruik van kwetsbaarheid (leeftijd, handicap, financiële situatie) | Leningen die agressief worden aangeprezen bij mensen met geldproblemen |
| Social scoring | Punten voor gedrag die elders tot een slechtere behandeling leiden |
| Criminaliteit voorspellen alleen op basis van profilering | – |
| Gezichtsdatabanken uit gescrapete foto's | Tools die mensen opsporen aan de hand van een foto op internet |
| Emotieherkenning op de werkvloer en in het onderwijs | Camera die de stemming van medewerkers meet; emotieanalyse in sollicitatiegesprekken |
| Biometrische categorisering naar ras, politiek, geloof of seksuele gerichtheid | – |
| Realtime gezichtsherkenning in de openbare ruimte voor rechtshandhaving | Alleen de politie, en met uitzonderingen |
| Seksuele deepfakes zonder toestemming en beelden van seksueel misbruik (vanaf 2 december 2026) | Generatieve AI zonder blokkades |
Het verbod dat de meeste bedrijven raakt
Het verbod op emotieherkenning op de werkvloer en in het onderwijs is het verbod waar gewone bedrijven het vaakst tegenaan lopen. Het geldt voor tools voor video-interviews, callcenters en vergaderingen die uit gezicht of stem afleiden of iemand blij, gestrest, eerlijk of betrokken is.
In GoalCube is verboden gebruik de eerste vraag als je een AI-toepassing registreert. Antwoord je ja, dan wordt het gebruik gestopt en krijgt de AI geen gegevens.
Wordt automatisch goedgekeurd volgens jullie regels. Medewerkers moeten voldoende AI-geletterd zijn (art. 4).
Gebruikers moeten kunnen zien dat ze met een AI praten (art. 50). GoalCube heeft een kant-en-klare tekst die jullie kunnen gebruiken.
Werving staat in bijlage III. Een mens bevestigt het gebruik voordat de AI data krijgt, en beslist over elk dossier (art. 14 en 26; art. 22 AVG).
Emotieherkenning op de werkplek is verboden (art. 5). GoalCube helpt daar niet bij.
Het voorbeeld is vereenvoudigd. In GoalCube beantwoorden jullie een paar vragen, en de indeling volgt vaste regels.
Zo pakken jullie het aan
- Loop je AI-tools na.Vooral tools voor HR, monitoring, video en marketing.
- Vraag het de leverancier.Leidt het systeem emoties, stemming of persoonlijkheid af uit gezicht, stem of tekst?
- Stop wat verboden is.Zet de functie uit of stop met het gebruik. Er is geen overgangsperiode.
- Leg het vast.Noteer in je AI-register dat je op verboden gebruik hebt gecontroleerd.
Dit zegt de wet
- Artikel 5 AI-verordening – verboden AI-praktijken
- Geldt sinds 2 februari 2025. Nieuwe punten b bis) en b ter) vanaf 2 december 2026, toegevoegd door Verordening (EU) 2026/1744.
- Artikel 99, lid 3, AI-verordening – boetes
- Tot 35 miljoen euro of 7 % van de wereldwijde jaaromzet, als dat hoger is. Voor kleine bedrijven geldt het laagste bedrag.
- Richtsnoeren van de Commissie over verboden AI-praktijken
- Lichten elk verbod toe met voorbeelden.
Vragen en antwoorden
Is het verboden om het welzijn van medewerkers met AI te meten?
Een anonieme vragenlijst is niet verboden. Maar AI die emoties afleidt uit gezicht, stem of lichaamstaal op de werkvloer is verboden – behalve om medische of veiligheidsredenen.
En een vermoeidheidsalarm voor chauffeurs?
AI die vermoeidheid opmerkt om veiligheidsredenen kan zijn uitgezonderd. Gebruik je die om medewerkers te beoordelen, dan is het een ander verhaal.
Gelden de verboden ook voor gratis tools?
Ja. De verboden gaan over het gebruik, of de tool nu gratis is of betaald.
Bronnen
Geschreven door de redactie van GoalCube. Laatst bijgewerkt 11 oktober 2026. GoalCube helpt jullie de AI Act en de AVG te volgen. Het is geen juridisch advies.
Wees er als eerste bij.
We verwachten in november 2026 live te gaan. Meld je aan, dan hoor je van ons zodra jullie aan de slag kunnen.