Jaka AI jest zakazana na podstawie art. 5 AI Act?
Krótka odpowiedź
Od 2 lutego 2025 r. zakazane jest używanie AI m.in. do odczytywania emocji pracowników lub uczniów, oceniania ludzi punktami za ich zachowanie (scoring społeczny), manipulowania osobami lub wykorzystywania ich słabości, kategoryzowania ludzi według rasy, poglądów politycznych lub seksualności na podstawie danych biometrycznych oraz budowania baz twarzy przez masowe pobieranie zdjęć z internetu. Od 2 grudnia 2026 r. zakazana jest też AI do seksualnych deepfake’ów bez zgody oraz do materiałów przedstawiających wykorzystywanie seksualne. Górna granica kary to 35 mln euro lub 7% obrotu.
Lista zakazanej AI
| Zakazane | Przykład ze zwykłej firmy |
|---|---|
| Manipulacja ukrytymi technikami, która szkodzi | Aplikacja, która naciska na klientów, by kupowali rzeczy, których nie są w stanie ocenić |
| Wykorzystywanie słabości (wiek, niepełnosprawność, sytuacja ekonomiczna) | Pożyczki agresywnie reklamowane osobom w trudnej sytuacji finansowej |
| Scoring społeczny | Punkty za zachowanie, które prowadzą do gorszego traktowania gdzie indziej |
| Przewidywanie przestępstw wyłącznie na podstawie profilowania | – |
| Bazy twarzy z masowo pobieranych zdjęć | Narzędzia, które znajdują osoby na podstawie zdjęcia z internetu |
| Rozpoznawanie emocji w miejscu pracy i w edukacji | Kamera mierząca nastrój pracowników; analiza emocji w rozmowach kwalifikacyjnych |
| Kategoryzacja biometryczna według rasy, poglądów politycznych, wiary lub seksualności | – |
| Rozpoznawanie twarzy w czasie rzeczywistym w przestrzeni publicznej do celów ścigania przestępstw | Tylko policja i z wyjątkami |
| Seksualne deepfake’i bez zgody i materiały przedstawiające wykorzystywanie seksualne (od 2 grudnia 2026 r.) | Generatywna AI bez blokad |
Zakaz, który dotyczy najwięcej firm
Zakaz rozpoznawania emocji w miejscu pracy i w edukacji to ten, na który zwykłe firmy trafiają najczęściej. Dotyczy narzędzi do wideorozmów rekrutacyjnych, call center i spotkań, które wnioskują z twarzy lub głosu, czy ktoś jest zadowolony, zestresowany, szczery albo zaangażowany.
W GoalCube zakazana praktyka to pierwsze pytanie przy rejestrowaniu użycia AI. Jeśli odpowiesz „tak”, użycie jest zatrzymywane, a AI nie dostaje żadnych danych.
Zatwierdzane automatycznie według Twoich reguł. Pracownicy muszą mieć potrzebne kompetencje w zakresie AI (art. 4).
Użytkownicy muszą widzieć, że rozmawiają z AI (art. 50). GoalCube ma gotowy tekst, którego możesz użyć.
Rekrutacja jest w załączniku III. Człowiek potwierdza użycie, zanim AI dostanie dane, i rozstrzyga każdą sprawę (art. 14 i 26 AI Act; art. 22 RODO).
Rozpoznawanie emocji w miejscu pracy jest zakazane (art. 5). GoalCube w tym nie pomaga.
Przykład jest uproszczony. W GoalCube odpowiadasz na kilka pytań, a klasyfikacja idzie według stałych reguł.
Jak to zrobić
- Przejrzyj swoje narzędzia AI.Zwłaszcza narzędzia do HR, monitoringu, wideo i marketingu.
- Zapytaj dostawcę.Czy system odczytuje emocje, nastrój lub osobowość z twarzy, głosu albo tekstu?
- Zatrzymaj to, co zakazane.Wyłącz funkcję albo przestań jej używać. Nie ma okresu przejściowego.
- Zapisz to.Odnotuj w rejestrze AI, że sprawdzono, czy nie ma zakazanego użycia.
Co mówi prawo
- AI Act, art. 5 – zakazane praktyki w zakresie AI
- Obowiązuje od 2 lutego 2025 r. Nowe lit. ba) i bb) od 2 grudnia 2026 r. na mocy rozporządzenia 2026/1744.
- AI Act, art. 99 ust. 3 – kary
- Do 35 mln euro lub 7% światowego rocznego obrotu, zależnie od tego, która kwota jest wyższa. Dla małych firm obowiązuje niższa.
- Wytyczne Komisji w sprawie zakazanych praktyk AI
- Objaśniają każdy zakaz na przykładach.
Pytania i odpowiedzi
Czy badanie samopoczucia pracowników za pomocą AI jest zakazane?
Anonimowa ankieta nie jest zakazana. Zakazana jest natomiast AI, która w miejscu pracy wnioskuje o emocjach z twarzy, głosu lub mowy ciała – z wyjątkiem celów medycznych lub bezpieczeństwa.
A alarm zmęczenia dla kierowców?
AI wykrywająca zmęczenie ze względów bezpieczeństwa może być wyłączona spod zakazu. Jeśli służy do oceniania pracowników, to co innego.
Czy zakazy dotyczą też darmowych narzędzi?
Tak. Zakazy dotyczą użycia, niezależnie od tego, czy narzędzie jest darmowe, czy płatne.
Źródła
Autor redakcja GoalCube. Ostatnia aktualizacja 11 października 2026. GoalCube pomaga stosować AI Act i RODO. To nie jest porada prawna.
Bądź wśród pierwszych.
Planujemy start w listopadzie 2026. Zapisz się, a odezwiemy się, gdy będzie można zacząć.