Artikel 4 AI Act: wat betekent de verplichting tot AI-geletterdheid voor kleine bedrijven?
Kort antwoord
Artikel 4 geldt sinds 2 februari 2025, ook voor kleine bedrijven die bijvoorbeeld ChatGPT, Claude of Copilot in hun werk gebruiken. Je moet iets concreets doen, zodat medewerkers de AI begrijpen die ze gebruiken – afgestemd op hun taken en het risico. Sinds de Digitale omnibus van juli 2026 hoef je niet meer te zorgen dat elke medewerker een bepaald niveau haalt, maar de plicht om maatregelen te nemen blijft. Leg vast wat je hebt gedaan; een bewijs van deelname is niet verplicht.
Voor wie geldt artikel 4?
Artikel 4 geldt voor twee soorten bedrijven: wie AI maakt (aanbieders) en wie AI in het werk gebruikt. Dat laatste is bijna iedereen. Gebruiken je medewerkers ChatGPT, Claude, Microsoft 365 Copilot of een andere AI voor taken van het bedrijf, dan val je eronder. Er is geen uitzondering voor kleine bedrijven.
De plicht geldt niet alleen voor werknemers, maar ook voor anderen die namens jou AI gebruiken – bijvoorbeeld een consultant of een uitzendbureau.
Wat betekent AI-geletterdheid?
De AI-verordening omschrijft het als de kennis en het begrip die nodig zijn om AI geïnformeerd in te zetten: de kansen, de risico's en de mogelijke schade kennen. In de praktijk komt het erop neer dat een medewerker weet:
- dat AI fouten maakt en dingen verzint die juist klinken
- welke gegevens niet met de AI gedeeld mogen worden
- wanneer een mens moet controleren of het besluit moet nemen
- bij wie je terechtkunt als je twijfelt
Hoeveel hangt af van het gebruik
Hoe meer er op het spel staat, hoe meer de betrokkenen moeten weten. Kies hieronder een toepassing en zie hoe GoalCube AI Map die beoordeelt.
Wordt automatisch goedgekeurd volgens jullie regels. Medewerkers moeten voldoende AI-geletterd zijn (art. 4).
Gebruikers moeten kunnen zien dat ze met een AI praten (art. 50). GoalCube heeft een kant-en-klare tekst die jullie kunnen gebruiken.
Werving staat in bijlage III. Een mens bevestigt het gebruik voordat de AI data krijgt, en beslist over elk dossier (art. 14 en 26; art. 22 AVG).
Emotieherkenning op de werkplek is verboden (art. 5). GoalCube helpt daar niet bij.
Het voorbeeld is vereenvoudigd. In GoalCube beantwoorden jullie een paar vragen, en de indeling volgt vaste regels.
Wat veranderde de Digitale omnibus?
De Digitale omnibus inzake AI (Verordening 2026/1744) trad op 27 juli 2026 in werking. Die schrapte artikel 4 niet, maar paste het aan. Eerst moesten bedrijven zorgen voor een toereikend niveau van AI-geletterdheid. Nu moeten ze maatregelen nemen die AI-geletterdheid ondersteunen – zonder bij ieder afzonderlijk een bepaald niveau te hoeven waarmaken. De Commissie en de lidstaten moeten helpen met richtsnoeren en voorbeelden.
Voor een klein bedrijf betekent dat in de praktijk hetzelfde als eerst: doe iets concreets, stem het af op het gebruik en zorg dat je het kunt aantonen.
| Datum | Wat gebeurt er |
|---|---|
| 2 februari 2025 | Artikel 4 (AI-geletterdheid) en artikel 5 (verboden AI) gelden |
| 27 juli 2026 | De Digitale omnibus treedt in werking en past artikel 4 aan |
| 3 augustus 2026 | De nationale toezichthouders houden toezicht op artikel 4 |
| 2 december 2027 | De regels voor AI met een hoog risico uit bijlage III gelden, zoals werving en selectie |
Zo pakken jullie het aan
- Maak een lijst van je AI-gebruik.Schrijf op welke AI-tools je gebruikt en waarvoor. Dat is de basis voor de rest – en om de toezichthouder te kunnen laten zien wat je hebt gedaan.
- Beoordeel het risico van elk gebruik.Een conceptmail vraagt minder dan sollicitanten selecteren. Hoe hoger het risico, hoe meer de betrokken medewerkers moeten weten.
- Geef iedereen die AI gebruikt een korte introductie.Wat AI wel en niet kan, dat ze fouten maakt en dingen verzint, welke gegevens niet gedeeld mogen worden en bij wie je terechtkunt. Mensen vragen de handleiding van de leverancier te lezen is niet genoeg.
- Geef meer aan wie met hoog risico werkt.Bijvoorbeeld wie AI gebruikt bij werving of personeelszaken, en wie de uitkomsten van de AI moet controleren.
- Leg vast wat je hebt gedaan.Wie heeft welke introductie gehad, en wanneer. Een intern overzicht is genoeg; een bewijs van deelname is niet verplicht, maar maakt het aantonen makkelijk.
- Herhaal het als er iets verandert.Als je nieuwe AI gaat gebruiken, nieuwe medewerkers krijgt of de regels veranderen.
Dit zegt de wet
- Artikel 4 AI-verordening – AI-geletterdheid
- Aanbieders en bedrijven die AI-systemen gebruiken, moeten maatregelen nemen voor AI-geletterdheid van hun personeel en anderen die namens hen AI bedienen. Geldt vanaf 2 februari 2025.
- Artikel 3, punt 56, AI-verordening – definitie van AI-geletterdheid
- Vaardigheden, kennis en begrip om AI geïnformeerd in te zetten en je bewust te zijn van de kansen, de risico's en de schade die AI kan veroorzaken.
- Digitale omnibus inzake AI – Verordening (EU) 2026/1744
- Vastgesteld op 8 juli 2026, in werking op 27 juli 2026. Past artikel 4 aan: bedrijven moeten nog steeds maatregelen nemen, maar hoeven niet bij ieder afzonderlijk een bepaald niveau te bereiken. De Commissie en de lidstaten moeten helpen met richtsnoeren.
Vragen en antwoorden
Geldt artikel 4 ook als we ChatGPT alleen gebruiken om teksten te schrijven?
Ja. Artikel 4 geldt voor alle bedrijven die AI in hun werk gebruiken, ongeacht de omvang en hoe laag het risico ook is. De inspanning kan wel klein zijn als het gebruik eenvoudig is – bijvoorbeeld een korte uitleg dat AI fouten maakt en welke gegevens niet gedeeld mogen worden.
Hebben medewerkers een certificaat nodig?
Nee. De Commissie heeft laten weten dat een certificaat niet verplicht is. Een intern overzicht van wie welke introductie heeft gehad, is genoeg. Een bewijs van deelname maakt het alleen makkelijker om het aan te tonen.
Wanneer begint het toezicht?
De plicht geldt sinds 2 februari 2025. Volgens de Commissie houden de nationale markttoezichtautoriteiten er vanaf augustus 2026 toezicht op.
Wat veranderde de Digitale omnibus?
Artikel 4 is niet geschrapt. Bedrijven moeten nog steeds maatregelen nemen voor AI-geletterdheid, maar hoeven er niet voor in te staan dat elke medewerker een bepaald niveau bereikt. De maatregelen moeten passen bij de taken en het risico.
Hoeveel moeten we doen?
Dat hangt af van waarvoor de AI wordt gebruikt. De wet schrijft geen vast lesprogramma voor. De Commissie wijst op een algemeen begrip van AI, je rol (gebruiker of aanbieder), het risico van je gebruik en de achtergrond van je medewerkers.
Bronnen
- Verordening (EU) 2024/1689 (AI-verordening) op EUR-Lex
- Verordening (EU) 2026/1744 (Digitale omnibus inzake AI) op EUR-Lex
- Europese Commissie: AI literacy – questions and answers
Geschreven door de redactie van GoalCube. Laatst bijgewerkt 11 oktober 2026. GoalCube helpt jullie de AI Act en de AVG te volgen. Het is geen juridisch advies.
Wees er als eerste bij.
We verwachten in november 2026 live te gaan. Meld je aan, dan hoor je van ons zodra jullie aan de slag kunnen.