Hoe laten we zien dat een mens het besluit heeft genomen? Artikel 22 AVG en AI

AVG en AILaatst bijgewerkt 11 oktober 20266 min. lezen

Kort antwoord

Heeft een besluit rechtsgevolgen of een vergelijkbaar groot effect voor iemand – bijvoorbeeld een afwijzing voor een baan – dan mag het niet alleen op geautomatiseerde verwerking berusten (artikel 22 AVG). Een mens met kennis en bevoegdheid moet de zaak echt beoordelen en tegen de aanbeveling van de AI in kunnen gaan. Leg vast wie besliste, wanneer, op welke basis en waarom. Vanaf 2 december 2027 eist de AI-verordening bovendien menselijk toezicht bij AI met een hoog risico, zoals bij werving en selectie.

Wanneer geldt artikel 22?

Artikel 22 AVG gaat over besluiten die uitsluitend op geautomatiseerde verwerking berusten en die rechtsgevolgen of een vergelijkbaar groot effect hebben voor de persoon. Een afwijzing voor een baan, een ontslag of een besluit over salaris zijn typische voorbeelden. De AVG noemt zelf digitale werving zonder menselijke tussenkomst.

Laat je de AI sollicitanten wegfilteren zonder dat een mens echt naar de zaak kijkt, dan zit je in artikel 22. Laat je de AI adviseren en beslist een mens, dan niet – mits die mens de zaak ook echt beoordeelt.

Wat is een echte menselijke beoordeling?

Het is niet genoeg dat een mens tekent voor wat de AI heeft besloten. De richtsnoeren van de Europese privacytoezichthouders noemen drie dingen:

De persoon heeft de bevoegdheid om het besluit te wijzigen.
De persoon heeft de kennis om de zaak te beoordelen.
De persoon kijkt naar alle relevante informatie – niet alleen naar de conclusie van de AI.

Daarom toont GoalCube Human Decision de feiten van de zaak naast de aanbeveling van de AI, één zaak tegelijk, en kan de mens goedkeuren, een ander besluit kiezen of om meer informatie vragen. Probeer het:

GoalCube Human DecisionFictieve gegevens

Dossier 1 van 3Functie: Controller in het financeteam

Feiten van het dossier

Femke Dekker

Huidige functie: Senior controller
Ervaring: 12 jaar
Cv: Femke Dekker werkt al 12 jaar aan begrotingen en maandrapportages bij Brabant Hout B.V. Ze heeft een nieuw ERP-systeem ingevoerd en leidt een team van drie mensen. Contact: femke.dekker@example.com.

Advies van de AI

Uitnodigen voor een gesprek

Motivering: 12 jaar ervaring met begroting en rapportage, heeft een ERP-systeem ingevoerd en komt uit een productiebedrijf.

Auditlog

De besluiten worden hier opgeslagen met tijd en tijdstempel.

Fictieve kandidaten. In GoalCube vraagt het besluit ook een passkey, en het logboek krijgt een onafhankelijk tijdstempel.

Wat eist de AI Act?

AI voor werving en voor besluiten over de arbeidsverhouding heeft een hoog risico volgens de AI-verordening (bijlage III, punt 4). Na de Digitale omnibus gelden de regels vanaf 2 december 2027. Bedrijven die zulke AI gebruiken, moeten onder meer:

het menselijk toezicht toevertrouwen aan personen met de nodige kennis, opleiding en bevoegdheid (artikel 26)
werknemersvertegenwoordigers en de betrokken medewerkers informeren voordat AI op de werkvloer in gebruik gaat (artikel 26)
uitleg kunnen geven aan wie door een besluit wordt geraakt (artikel 86)

Het AI-systeem moet bovendien zo zijn gemaakt dat mensen het kunnen controleren en zich bewust zijn van het risico dat ze te veel op de AI vertrouwen (artikel 14).

Wat moet je kunnen laten zien?

Vraagt een sollicitant, een medewerker of een toezichthouder ernaar, dan moet je kunnen antwoorden op:

Vraag	Dit moet je hebben bewaard
Wie besliste over de zaak?	Naam of rol en een veilige inlog, bijvoorbeeld een passkey
Wanneer?	Tijdstip, liefst met een onafhankelijk tijdstempel
Op welke basis?	De feiten van de zaak en de onderbouwde aanbeveling van de AI
Waarom?	Het besluit van de mens en de onderbouwing
Kan het achteraf gewijzigd zijn?	Een logboek dat niet te wijzigen is zonder dat het zichtbaar is

Zo pakken jullie het aan

Zoek de plekken waar AI helpt bij besluiten over personen.Meestal werving, promotie, ontslag, salaris, taakverdeling en klantzaken met een afwijzing.
Laat de AI adviseren – niet beslissen.De AI mag de zaak voorbereiden en een onderbouwde aanbeveling geven. Het besluit is aan een mens.
Bepaal wie beslist.Die persoon moet verstand hebben van het onderwerp en tegen de aanbeveling van de AI in mogen gaan. Automatisch op ‘goedkeuren’ klikken is niet genoeg.
Toon de feiten naast de aanbeveling, één zaak tegelijk.Wie beslist, moet de onderbouwing zien – niet alleen de conclusie van de AI – en tijd hebben om elke zaak te beoordelen.
Bewaar het besluit zo dat het achteraf niet te wijzigen is.Wie, wanneer, wat de AI aanbeval, wat de mens besliste en waarom. Een onafhankelijk tijdstempel maakt het sterker.
Informeer de betrokkenen.De persoon heeft het recht te weten dat AI meedoet, een mens naar de zaak te laten kijken en bezwaar te maken.

Dit zegt de wet

Artikel 22 AVG – geautomatiseerde individuele besluitvorming, waaronder profilering: Het recht niet te worden onderworpen aan een besluit dat uitsluitend op geautomatiseerde verwerking berust, als het rechtsgevolgen of een vergelijkbaar groot effect heeft. Uitzonderingen vragen onder meer een recht op menselijke tussenkomst en op bezwaar.
Overweging 71 AVG: Noemt juist digitale wervingspraktijken zonder menselijke tussenkomst als voorbeeld.
Artikel 13, 14 en 15 AVG: De persoon moet worden geïnformeerd over geautomatiseerde besluiten en nuttige informatie krijgen over de onderliggende logica.
Bijlage III, punt 4, AI-verordening – werkgelegenheid: AI voor werving en selectie en voor besluiten over de arbeidsverhouding heeft een hoog risico. De regels gelden na de Digitale omnibus vanaf 2 december 2027.
Artikel 14 en 26 AI-verordening – menselijk toezicht: AI met een hoog risico moet door mensen te controleren zijn, en het bedrijf moet het toezicht toevertrouwen aan personen met de nodige kennis, opleiding en bevoegdheid. Medewerkers moeten worden geïnformeerd voordat AI op de werkvloer in gebruik gaat.
Artikel 86 AI-verordening – recht op uitleg: Wie wordt geraakt door een besluit op basis van AI met een hoog risico, kan een duidelijke uitleg krijgen over de rol van de AI en de belangrijkste elementen van het besluit.

Vragen en antwoorden

Is het genoeg dat een leidinggevende op ‘goedkeuren’ drukt?

Nee, niet als die goedkeuring in de praktijk een formaliteit is. Volgens de richtsnoeren van de Europese privacytoezichthouders moet de menselijke beoordeling echt zijn: de persoon moet de bevoegdheid en de kennis hebben om het besluit te wijzigen en naar alle relevante informatie kijken.

Geldt dit ook voor kleine bedrijven?

Ja. Artikel 22 AVG geldt ongeacht de grootte van het bedrijf, en het geldt nu al. De regels voor AI met een hoog risico in de AI-verordening gelden vanaf 2 december 2027.

Is een AI-score een besluit, ook als een mens tekent?

Dat kan. Het Hof van Justitie van de EU oordeelde in 2023 in de SCHUFA-zaak (C-634/21) dat een automatisch berekende score op zichzelf een besluit kan zijn, als die een doorslaggevende rol speelt voor de uiteindelijke uitkomst.

Moeten we de aanbeveling van de AI bewaren?

Dat is verstandig. Dan kun je laten zien dat de mens de zaak beoordeelde – ook als de mens het met de AI eens was – en het besluit uitleggen als de persoon ernaar vraagt.

Wat als de mens het oneens is met de AI?

Dan beslist de mens anders en schrijft op waarom. Juist dat laat zien dat de beoordeling echt is. De AI mag het besluit van de mens achteraf nooit wijzigen.

Bronnen

Geschreven door de redactie van GoalCube. Laatst bijgewerkt 11 oktober 2026. GoalCube helpt jullie de AI Act en de AVG te volgen. Het is geen juridisch advies.

Wees er als eerste bij.

We verwachten in november 2026 live te gaan. Meld je aan, dan hoor je van ons zodra jullie aan de slag kunnen.