Jak pokazać, że decyzję podjął człowiek? Art. 22 RODO a AI

RODO i AIOstatnia aktualizacja 11 października 20265 min czytania

Krótka odpowiedź

Jeśli decyzja wywołuje skutki prawne wobec osoby lub w podobny sposób istotnie na nią wpływa – np. odmowa zatrudnienia – nie może opierać się wyłącznie na zautomatyzowanym przetwarzaniu (art. 22 RODO). Człowiek z kompetencjami i uprawnieniami musi realnie ocenić sprawę i móc odrzucić rekomendację AI. Zapisz, kto zdecydował, kiedy, na jakiej podstawie i dlaczego. Od 2 grudnia 2027 r. AI Act wymaga też nadzoru ze strony człowieka przy systemach AI wysokiego ryzyka, takich jak rekrutacja.

Kiedy obowiązuje art. 22?

Art. 22 RODO dotyczy decyzji opartych wyłącznie na zautomatyzowanym przetwarzaniu, które wywołują skutki prawne lub w podobny sposób istotnie wpływają na osobę. Typowe przykłady to odmowa zatrudnienia, wypowiedzenie czy decyzja o wynagrodzeniu. RODO samo wymienia elektroniczną rekrutację bez interwencji człowieka.

Jeśli pozwalasz AI odsiewać kandydatów, a człowiek realnie nie patrzy na sprawę, wchodzisz w art. 22. Jeśli AI rekomenduje, a decyduje człowiek, nie – pod warunkiem że człowiek faktycznie ocenia sprawę.

Czym jest realna ocena człowieka?

Nie wystarczy, że człowiek podpisze to, co zdecydowała AI. Wytyczne europejskich organów ochrony danych wskazują trzy rzeczy:

Osoba ma uprawnienia, by zmienić decyzję.
Osoba ma kompetencje, by ocenić sprawę.
Osoba widzi wszystkie istotne informacje – nie tylko wniosek AI.

Dlatego GoalCube Human Decision pokazuje fakty ze sprawy obok rekomendacji AI, jedna sprawa naraz, a człowiek może zatwierdzić, wybrać inną decyzję albo poprosić o więcej informacji. Wypróbuj:

GoalCube Human DecisionDane fikcyjne

Sprawa 1 z 3Stanowisko: Controller w dziale finansów

Fakty w sprawie

Magdalena Dąbrowska

Obecne stanowisko: Starszy controller
Doświadczenie: 12 lat
CV: Magdalena Dąbrowska od 12 lat prowadzi budżety i miesięczne raporty w firmie Zakłady Wartańskie S.A., wdrożyła nowy system ERP i kieruje zespołem trzech osób. Kontakt: magdalena.dabrowska@example.com.

Rekomendacja AI

Zaprosić na rozmowę

Uzasadnienie: 12 lat doświadczenia w budżetowaniu i raportowaniu, wdrożyła system ERP i pochodzi z firmy produkcyjnej.

Dziennik audytu

Decyzje są zapisywane tutaj z datą i znacznikiem czasu.

Fikcyjni kandydaci. W GoalCube decyzja wymaga też klucza dostępu (passkey), a dziennik dostaje niezależny znacznik czasu.

Czego wymaga AI Act?

AI do rekrutacji i do decyzji dotyczących stosunku pracy to według AI Act system wysokiego ryzyka (załącznik III pkt 4). Po Digital Omnibus przepisy obowiązują od 2 grudnia 2027 r. Firmy, które używają takiej AI, muszą m.in.:

powierzyć nadzór ze strony człowieka osobom z odpowiednimi kompetencjami, przeszkoleniem i uprawnieniami (art. 26)
poinformować przedstawicieli pracowników i zainteresowanych pracowników, zanim AI zacznie być używana w miejscu pracy (art. 26)
umieć wyjaśnić decyzję osobie, której ona dotyczy (art. 86)

System AI musi też być zbudowany tak, by ludzie mogli go nadzorować i mieli świadomość ryzyka nadmiernego zaufania do AI (art. 14).

Co musisz umieć pokazać?

Gdy zapyta kandydat, pracownik lub organ nadzorczy, musisz umieć odpowiedzieć na te pytania:

Pytanie	Co musisz mieć zapisane
Kto zdecydował?	Imię i nazwisko lub rola oraz bezpieczne logowanie, np. passkey
Kiedy?	Czas decyzji, najlepiej z niezależnym znacznikiem czasu
Na jakiej podstawie?	Fakty ze sprawy i rekomendacja AI z uzasadnieniem
Dlaczego?	Decyzja człowieka i jej uzasadnienie
Czy można to było zmienić później?	Dziennik, którego nie da się zmienić bez śladu

Jak to zrobić

Znajdź miejsca, w których AI pomaga w decyzjach o osobach.Zwykle rekrutacja, awans, wypowiedzenie, wynagrodzenie, podział pracy i sprawy klientów z odmową.
Niech AI rekomenduje – nie decyduje.AI może przygotować sprawę i przedstawić rekomendację z uzasadnieniem. Decyzja należy do człowieka.
Wskaż, kto decyduje.Ta osoba musi znać się na temacie i mieć prawo odrzucić rekomendację AI. Automatyczne kliknięcie „zatwierdź” nie wystarczy.
Pokaż fakty obok rekomendacji, jedna sprawa naraz.Osoba decydująca musi widzieć podstawy, a nie tylko wniosek AI, i mieć czas na ocenę każdej sprawy.
Zapisz decyzję tak, by nie dało się jej potem zmienić.Kto, kiedy, co zarekomendowała AI, co postanowił człowiek i dlaczego. Niezależny znacznik czasu wzmacnia dowód.
Poinformuj zainteresowanych.Osoba ma prawo wiedzieć, że AI bierze udział w sprawie, żądać interwencji człowieka i wyrazić sprzeciw.

Co mówi prawo

RODO, art. 22 – zautomatyzowane podejmowanie decyzji: Prawo do tego, by nie podlegać decyzji opartej wyłącznie na zautomatyzowanym przetwarzaniu, która wywołuje skutki prawne lub w podobny sposób istotnie wpływa na osobę. Wyjątki wymagają m.in. prawa do interwencji człowieka i do wyrażenia sprzeciwu.
RODO, motyw 71: Wymienia jako przykład elektroniczną rekrutację bez interwencji człowieka.
RODO, art. 13, 14 i 15: Osoba musi być poinformowana o zautomatyzowanych decyzjach i otrzymać istotne informacje o zasadach ich podejmowania.
AI Act, załącznik III pkt 4 – zatrudnienie: AI do rekrutacji i selekcji oraz do decyzji dotyczących stosunku pracy to systemy wysokiego ryzyka. Po zmianach z Digital Omnibus przepisy obowiązują od 2 grudnia 2027 r.
AI Act, art. 14 i 26 – nadzór ze strony człowieka: Systemy AI wysokiego ryzyka muszą podlegać nadzorowi ludzi, a firma musi powierzyć ten nadzór osobom z odpowiednimi kompetencjami, przeszkoleniem i uprawnieniami. Pracownicy muszą być poinformowani, zanim AI zacznie być używana w miejscu pracy.
AI Act, art. 86 – prawo do wyjaśnienia: Osoba, której dotyczy decyzja oparta na systemie AI wysokiego ryzyka, może zażądać jasnego wyjaśnienia roli AI i najważniejszych elementów decyzji.

Pytania i odpowiedzi

Czy wystarczy, że kierownik kliknie „zatwierdź”?

Nie, jeśli zatwierdzenie jest w praktyce formalnością. Według wytycznych europejskich organów ochrony danych ocena człowieka musi być realna: osoba musi mieć uprawnienia i kompetencje, by zmienić decyzję, i widzieć wszystkie istotne informacje.

Czy dotyczy to także małych firm?

Tak. Art. 22 RODO obowiązuje niezależnie od wielkości firmy i obowiązuje już dziś. Przepisy AI Act o systemach wysokiego ryzyka obowiązują od 2 grudnia 2027 r.

Czy wynik AI jest decyzją, jeśli człowiek się pod nim podpisze?

Może nim być. W sprawie SCHUFA (C-634/21) w 2023 r. TSUE orzekł, że automatycznie obliczony scoring może sam być decyzją, jeśli ma decydujący wpływ na ostateczny wynik.

Czy powinniśmy zapisywać rekomendację AI?

Tak, to dobry pomysł. Dzięki temu możesz pokazać, że człowiek ocenił sprawę – także gdy zgodził się z AI – i wyjaśnić decyzję, jeśli osoba o to zapyta.

Co, jeśli człowiek nie zgadza się z AI?

Wtedy decyduje inaczej i zapisuje dlaczego. To właśnie pokazuje, że ocena była realna. AI nigdy nie może zmieniać decyzji człowieka po fakcie.

Źródła

Autor redakcja GoalCube. Ostatnia aktualizacja 11 października 2026. GoalCube pomaga stosować AI Act i RODO. To nie jest porada prawna.

Bądź wśród pierwszych.

Planujemy start w listopadzie 2026. Zapisz się, a odezwiemy się, gdy będzie można zacząć.