Menselijk toezicht op AI: wat eist de wet, en hoe doe je het?
Kort antwoord
Menselijk toezicht betekent dat iemand met kennis en bevoegdheid de sterke en zwakke punten van de AI begrijpt, fouten opmerkt, niet blind op de AI vertrouwt, en die kan negeren of stoppen. De AI-verordening eist het bij AI met een hoog risico (artikel 14 voor aanbieders, artikel 26 voor gebruiksverantwoordelijken). Artikel 22 AVG eist nu al dat besluiten met gevolgen voor personen niet uitsluitend geautomatiseerd zijn. In de praktijk: één zaak tegelijk, een echte mogelijkheid om nee te zeggen, een onderbouwing en een logboek.
Probeer het zelf
Hier zijn drie fictieve zaken. De AI heeft een aanbeveling gedaan; jij beslist. Kies een ander besluit, en zie dat je dan een onderbouwing moet schrijven.
Feiten van het dossier
Femke Dekker
- Huidige functie
- Senior controller
- Ervaring
- 12 jaar
- Cv
- Femke Dekker werkt al 12 jaar aan begrotingen en maandrapportages bij Brabant Hout B.V. Ze heeft een nieuw ERP-systeem ingevoerd en leidt een team van drie mensen. Contact: femke.dekker@example.com.
Advies van de AI
Uitnodigen voor een gesprek
Motivering: 12 jaar ervaring met begroting en rapportage, heeft een ERP-systeem ingevoerd en komt uit een productiebedrijf.
De AI twijfelt over:
Auditlog
- De besluiten worden hier opgeslagen met tijd en tijdstempel.
Fictieve gegevens. De besluiten worden alleen in je browser bewaard.
Waarom één zaak tegelijk?
Als veel zaken tegelijk in beeld staan, is het verleidelijk ze allemaal goed te keuren. Eén zaak tegelijk, met feiten en aanbeveling apart, maakt het makkelijker om zelf na te denken – en dat is precies wat de wet wil.
Waarom een logboek?
Zonder logboek kun je niet laten zien dat er toezicht was. GoalCube bewaart elk besluit met tijdstip, onderbouwing en een keten van controlesommen, zodat het logboek niet ongemerkt te wijzigen is, en met onafhankelijke tijdstempels.
Zo pakken jullie het aan
- Kies de juiste mensen.Iemand met vakkennis en de bevoegdheid om nee te zeggen – niet gewoon wie er tijd voor heeft.
- Toon feiten en aanbeveling apart.De mens moet de onderbouwing kunnen zien, niet alleen de conclusie van de AI.
- Maak nee zeggen makkelijk.Drie keuzes: goedkeuren, een ander besluit kiezen of om meer informatie vragen.
- Vraag een onderbouwing als de mens afwijkt.Dat laat zien dat de beoordeling echt was.
- Bewaar het logboek.Wie besliste wat, wanneer en waarom – zo dat het achteraf niet te wijzigen is.
Dit zegt de wet
- Artikel 14 AI-verordening – menselijk toezicht
- AI met een hoog risico moet doeltreffend door mensen te controleren zijn, onder meer tegen automatiseringsbias.
- Artikel 26, lid 2, AI-verordening
- De gebruiksverantwoordelijke moet het toezicht toevertrouwen aan personen met de nodige kennis, opleiding en bevoegdheid.
- Artikel 22 AVG
- Recht om niet te worden onderworpen aan een uitsluitend geautomatiseerd besluit met rechtsgevolgen of een vergelijkbaar groot effect.
Vragen en antwoorden
Is het genoeg dat een medewerker op ‘goedkeuren’ klikt?
Nee. Het toezicht moet echt zijn. Klikt iemand altijd op goedkeuren zonder te lezen, dan is dat automatiseringsbias – en geen menselijk toezicht.
Moet de mens alle zaken zien?
Bij hoog risico en besluiten over personen: ja, elke zaak. Bij een laag risico kunnen automatische regels volstaan.
Wat is automatiseringsbias?
De neiging om te veel te vertrouwen op wat een machine voorstelt. De AI-verordening noemt die rechtstreeks in artikel 14.
Bronnen
Geschreven door de redactie van GoalCube. Laatst bijgewerkt 11 oktober 2026. GoalCube helpt jullie de AI Act en de AVG te volgen. Het is geen juridisch advies.
Wees er als eerste bij.
We verwachten in november 2026 live te gaan. Meld je aan, dan hoor je van ons zodra jullie aan de slag kunnen.