Wie houdt toezicht op de AI Act in Nederland, België en de EU?

AI Act uitgelegdLaatst bijgewerkt 11 oktober 20265 min. lezen

Kort antwoord

In Nederland ligt er een concept-Uitvoeringswet AI-verordening, maar die is nog niet aangenomen. Volgens het voorstel worden de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) en de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) samen de coördinerende toezichthouders, met sectortoezichthouders zoals AFM en DNB voor de financiële sector. De AP houdt nu al toezicht op de AVG. In België is nog geen toezichthouder voor de AI Act aangewezen en is er nog geen wetsontwerp ingediend; het BIPT zou volgens het regeerakkoord de centrale coördinator worden. De Gegevensbeschermingsautoriteit (GBA) houdt toezicht op de AVG. Op EU-niveau houdt het AI-bureau van de Europese Commissie toezicht op AI-modellen voor algemene doeleinden en – na de Digitale omnibus – op bepaalde AI-systemen die daarop zijn gebouwd.

Nederland

Stand: wetsvoorstel. De concept-Uitvoeringswet AI-verordening lag van 20 april tot 1 juni 2026 in internetconsultatie. In september 2026 was het voorstel nog niet naar de Raad van State gestuurd of bij de Tweede Kamer ingediend; het kabinet verwacht inwerkingtreding na 2 augustus 2026. De Europese Commissie noemt de RDI in haar lijst (7 september 2026), met de opmerking dat het Nederlandse besluit nog niet definitief is.

Toezichthouder	Taak (volgens het voorstel)
Autoriteit Persoonsgegevens (AP)	AVG. Daarnaast voorgesteld: verboden AI, transparantieverplichtingen en een groot deel van bijlage III (zoals werving en selectie, onderwijs, krediet en overheidsbesluiten). Medecoördinator en vangnet voor AI met een hoog risico zonder eigen sectortoezichthouder
Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI)	Voorgesteld als medecoördinator met de AP en als centraal contactpunt
AFM en DNB	AI in de financiële sector
IGJ, NVWA, ILT en andere	AI in onder meer zorg en producten (in totaal tien markttoezichtautoriteiten)

Het voorstel kan nog veranderen. Wij vonden niets nieuwers dan begin september 2026.

België

Stand: open. Er is nog geen toezichthouder voor de AI Act aangewezen en geen wetsontwerp ingediend. De Europese deadline van 2 augustus 2025 is verstreken, en de lijst van de Europese Commissie (7 september 2026) bevat geen Belgische toezichthouder. De FOD Economie werkt aan een voorontwerp van wet (VRT NWS, 29 juli 2026), dat nog door de regering en daarna door de Kamer moet. Omdat onderwijs en werving deels regionale bevoegdheden zijn, is ook een akkoord met de gewesten nodig.

Toezichthouder	Taak
Gegevensbeschermingsautoriteit (GBA)	AVG. Niet genoemd als toezichthouder voor de AI Act
BIPT	Volgens het regeerakkoord 2025–2029 de verwachte centrale coördinator en het contactpunt; sectortoezichthouders houden hun eigen terrein. Nog niet bij wet vastgelegd

Tot er een toezichthouder is, verwijst de FOD Economie naar de AI Act Service Desk van de EU en naar de rechter.

EU-niveau en andere EU-landen

Het AI-bureau van de Europese Commissie houdt toezicht op AI-modellen voor algemene doeleinden zoals GPT, Claude en Gemini en – na de Digitale omnibus – op bepaalde AI-systemen die op zulke modellen zijn gebouwd. Elk EU-land heeft eigen toezichthouders, en veel landen zijn die nog aan het aanwijzen. Werk je in meerdere landen, dan is de toezichthouder bevoegd van het land waar de AI wordt gebruikt.

Waar let de toezichthouder op?

In de praktijk vraagt een toezichthouder: waarvoor gebruik je AI? Hebben je medewerkers de nodige AI-geletterdheid? Gebruik je iets wat verboden is? Houden mensen toezicht op gebruik met een hoog risico? Kun je dat aantonen? Precies dat bundelt een rapport uit GoalCube.

Zo pakken jullie het aan

Houd je AI-register actueel.Het eerste wat een toezichthouder wil zien: waarvoor je AI gebruikt.
Laat je AI-geletterdheid zien.Wie welke introductie heeft gehad, en wanneer.
Laat menselijke beslissingen zien.Bij hoog risico: wie besliste, wanneer en waarom.
Bundel alles in één rapport.GoalCube maakt een rapport voor toezichthouder en accountant met register, beleid, training, besluiten en logboek.

Dit zegt de wet

Concept-Uitvoeringswet AI-verordening (Nederland): Wetsvoorstel dat AP en RDI als coördinerende toezichthouders aanwijst. Internetconsultatie van 20 april tot 1 juni 2026; nog niet ingediend bij de Tweede Kamer (stand september 2026).
Artikel 70 AI-verordening – nationale bevoegde autoriteiten: Elk EU-land wijst markttoezichtautoriteiten en een centraal contactpunt aan.
Artikel 75 en 88 e.v. AI-verordening – het AI-bureau: Toezicht op AI-modellen voor algemene doeleinden; uitgebreid door de Digitale omnibus.

Vragen en antwoorden

Bij wie kunnen we terecht?

Voor vragen over persoonsgegevens: in Nederland de AP, in België de GBA. Een vast loket voor de AI Act is er nog niet: in Nederland wordt dat volgens het voorstel de RDI (samen met de AP), in België waarschijnlijk het BIPT. Tot die tijd verwijst de Belgische FOD Economie naar de AI Act Service Desk van de EU.

Houden de privacytoezichthouders ook toezicht op AI?

Op de privacykant van elk AI-gebruik: ja, in beide landen. Volgens de AI Act zelf verschilt het. In Nederland krijgt de AP volgens het voorstel een grote rol: verboden AI, transparantie en een groot deel van bijlage III, zoals werving en selectie, onderwijs en krediet. In België wordt de GBA niet genoemd als toezichthouder voor de AI Act.

Krijgen we hulp?

Ja. De overheid moet vooral kleine bedrijven ondersteunen. Ook zonder nationale toezichthouder kun je terecht bij de AI Act Service Desk van de Europese Commissie.

Bronnen

Geschreven door de redactie van GoalCube. Laatst bijgewerkt 11 oktober 2026. GoalCube helpt jullie de AI Act en de AVG te volgen. Het is geen juridisch advies.

Wees er als eerste bij.

We verwachten in november 2026 live te gaan. Meld je aan, dan hoor je van ons zodra jullie aan de slag kunnen.