Mogen we AI gebruiken op gevoelige gegevens zoals gezondheid en religie?
Kort antwoord
Bijzondere categorieën van persoonsgegevens – gezondheid, ras en etnische afkomst, politieke opvattingen, religieuze of levensbeschouwelijke overtuigingen, vakbondslidmaatschap, genetische en biometrische gegevens, seksueel gedrag en seksuele gerichtheid – mag je alleen verwerken op een bijzondere grond uit artikel 9 AVG, zoals uitdrukkelijke toestemming, verplichtingen uit het arbeidsrecht of gezondheidszorg. Met AI is het extra belangrijk ze te beperken: stuur gevoelige gegevens nooit samen met de naam naar een AI-dienst. Voor strafrechtelijke gegevens gelden eigen regels (artikel 10), en voor het BSN (NL) en het rijksregisternummer (BE) gelden aparte nationale regels.
De bijzondere categorieën
| Categorie | Voorbeeld dat in vrije tekst opduikt |
|---|---|
| Gezondheid | Ziekmelding, allergie, stress, zwangerschap, handicap |
| Ras en etnische afkomst | – (afkomst of nationaliteit alleen is niet per se gevoelig) |
| Politieke opvattingen | Lidmaatschap van een partij |
| Religieuze of levensbeschouwelijke overtuigingen | Voedselwensen, religieuze feestdagen |
| Vakbondslidmaatschap | Inhouding van contributie, vakbondsfunctie |
| Genetische en biometrische gegevens | Vingerafdruk, gezichtsherkenning |
| Seksueel gedrag en seksuele gerichtheid | – |
Zo ziet het eruit met GoalCube
De AI krijgt [PERSON_1] en wat de taak vraagt – maar nooit naam en gezondheid samen. Geslacht wordt neutraal geschreven, zodat het de beoordeling niet kan beïnvloeden.
| Klant | Plaats | Onderwerp | |
|---|---|---|---|
| Sanne Bakker | sanne.bakker@example.com | Utrecht | Terugbetaling |
| Thijs Mulder | thijs.mulder@example.com | Zwolle | Levering |
| Daan Visser | daan.visser@example.com | Arnhem | Klacht |
| Lotte Claes | lotte.claes@example.com | Gent | Levering |
| Ruben Jansen | ruben.jansen@example.com | Eindhoven | Terugbetaling |
Vraag Goedendag, mijn naam is Sanne Bakker. Ik heb bestelling 7012345678 twee weken geleden teruggestuurd, maar nog geen geld ontvangen. Wilt u het overmaken naar NL94 INGB 0006 2158 34? Groet, Sanne
| Klant | Plaats | Onderwerp | |
|---|---|---|---|
| [PERSON_1] | [EMAIL_1] | [STED] | Terugbetaling |
| [PERSON_2] | [EMAIL_2] | [STED] | Levering |
| [PERSON_3] | [EMAIL_3] | [STED] | Klacht |
| [PERSON_4] | [EMAIL_4] | [STED] | Levering |
| [PERSON_5] | [EMAIL_5] | [STED] | Terugbetaling |
Vraag Goedendag, mijn naam is [PERSON_1]. Ik heb bestelling [ID_1] twee weken geleden teruggestuurd, maar nog geen geld ontvangen. Wilt u het overmaken naar [IBAN_1]? Groet, [PERSON_1]
Sanne Bakker en Ruben Jansen wachten op een terugbetaling en moeten vandaag antwoord krijgen. Lotte Claes wacht al 10 dagen op een pakket. Voorstel voor een antwoord aan Sanne Bakker: "Beste Sanne Bakker, bedankt voor je geduld. Het geld is onderweg en staat binnen 5 werkdagen op je rekening."
[PERSON_1] en [PERSON_5] wachten op een terugbetaling en moeten vandaag antwoord krijgen. [PERSON_4] wacht al 10 dagen op een pakket. Voorstel voor een antwoord aan [PERSON_1]: "Beste [PERSON_1], bedankt voor je geduld. Het geld is onderweg en staat binnen 5 werkdagen op je rekening."
| Kandidaat | Geboren | BSN of rijksregisternummer | Werkgever | Ervaring |
|---|---|---|---|---|
| Femke Dekker | 1985-03-12 | 999912410 | Brabant Hout B.V. | 12 |
| Bram Willems | 1992-11-02 | 999912501 | IJssel Logistiek B.V. | 4 |
| Eline Maes | 1988-06-21 | 88.06.21-284.06 | Limburgse Metaalwerken NV | 9 |
| Joost Verhoeven | 1979-01-30 | 999913086 | Rijnfarma B.V. | 18 |
Cv Femke Dekker werkt al 12 jaar aan begrotingen en maandrapportages bij Brabant Hout B.V. Ze heeft een nieuw ERP-systeem ingevoerd en leidt een team van drie mensen. Contact: femke.dekker@example.com.
| Kandidaat | Geboren | BSN of rijksregisternummer | Werkgever | Ervaring |
|---|---|---|---|---|
| [PERSON_1] | 40–49 jaar | [ID_1] | [VIRKSOMHED_1] | 12 |
| [PERSON_2] | 30–39 jaar | [ID_2] | [VIRKSOMHED_2] | 4 |
| [PERSON_3] | 30–39 jaar | [ID_3] | [VIRKSOMHED_3] | 9 |
| [PERSON_4] | 40–49 jaar | [ID_4] | [VIRKSOMHED_4] | 18 |
Cv [PERSON_1] werkt al 12 jaar aan begrotingen en maandrapportages bij [VIRKSOMHED_1] Ze heeft een nieuw ERP-systeem ingevoerd en leidt een team van drie mensen. Contact: [EMAIL_1].
Femke Dekker en Eline Maes hebben meer dan 5 jaar ervaring en kunnen worden uitgenodigd voor een gesprek; vraag Eline Maes naar ervaring met ERP-systemen. Bram Willems heeft 4 jaar ervaring; gevraagd is 5. Het besluit neemt een mens.
[PERSON_1] en [PERSON_3] hebben meer dan 5 jaar ervaring en kunnen worden uitgenodigd voor een gesprek; vraag [PERSON_3] naar ervaring met ERP-systemen. [PERSON_2] heeft 4 jaar ervaring; gevraagd is 5. Het besluit neemt een mens.
| Leverancier | Contactpersoon | Rekening | Loopt af |
|---|---|---|---|
| Veluwe Componenten B.V. | Pieter Bos | NL17 RABO 0347 2918 56 | 2027-01-31 |
| Schelde Cloud NV | Sophie Wouters | BE73 7350 1234 5660 | 2026-12-31 |
| Maas Precisietechniek B.V. | Simon Brouwer | NL29 ABNA 0529 3847 16 | 2028-06-30 |
| Twentse Verpakking B.V. | Sandra Meijer | NL70 TRIO 0391 8274 65 | 2027-03-31 |
Voorwaarden Veluwe Componenten levert speciale onderdelen voor Project Duinroos. De prijs wordt elk jaar aangepast met de consumentenprijsindex plus 3 %. De aansprakelijkheid is beperkt tot 10 % van de jaarlijkse contractwaarde. Neem bij wijzigingen contact op met Pieter Bos.
| Leverancier | Contactpersoon | Rekening | Loopt af |
|---|---|---|---|
| [VIRKSOMHED_1] | [PERSON_1] | [IBAN_1] | 2027-01-31 |
| [VIRKSOMHED_2] | [PERSON_2] | [IBAN_2] | 2026-12-31 |
| [VIRKSOMHED_3] | [PERSON_3] | [IBAN_3] | 2028-06-30 |
| [VIRKSOMHED_4] | [PERSON_4] | [IBAN_4] | 2027-03-31 |
Voorwaarden [VIRKSOMHED_1] levert speciale onderdelen voor [PROJEKT_1]. De prijs wordt elk jaar aangepast met de consumentenprijsindex plus 3 %. De aansprakelijkheid is beperkt tot 10 % van de jaarlijkse contractwaarde. Neem bij wijzigingen contact op met [PERSON_1].
Het contract met Veluwe Componenten B.V. wordt automatisch verlengd als het niet uiterlijk 31 oktober wordt opgezegd. Het is belangrijk voor een intern project, dus onderhandel liever opnieuw over de prijs dan op te zeggen. Het contract met Twentse Verpakking B.V. wordt ook automatisch verlengd; de uiterste opzegdatum is 31 december.
Het contract met [VIRKSOMHED_1] wordt automatisch verlengd als het niet uiterlijk 31 oktober wordt opgezegd. Het is belangrijk voor een intern project, dus onderhandel liever opnieuw over de prijs dan op te zeggen. Het contract met [VIRKSOMHED_4] wordt ook automatisch verlengd; de uiterste opzegdatum is 31 december.
Zo pakken jullie het aan
- Spoor ze op.Ze verstoppen zich in vrije tekst: ‘ziekgemeld’, ‘zwanger’, ‘halal’, ‘vakbond’.
- Zoek de grondslag.Zonder een grond uit artikel 9 mag je ze niet verwerken.
- Beperk.Haal ze weg als de taak ook zonder kan.
- Scheid ze van de naam.De AI mag naam en gezondheid nooit samen zien.
- Maak een DPIA.Bij verwerking op grote schaal of met nieuwe technologie.
Dit zegt de wet
- Artikel 9 AVG – bijzondere categorieën van persoonsgegevens
- Verbod, met uitzonderingen in lid 2.
- Artikel 10 AVG – strafrechtelijke gegevens
- Alleen onder toezicht van de overheid of met een wettelijke basis.
- Artikel 87 en 88 AVG – nationaal identificatienummer en arbeidsverhouding
- Landen mogen eigen regels maken, bijvoorbeeld voor het BSN of rijksregisternummer en voor personeelsgegevens. Aanvullende regels staan in Nederland in de Uitvoeringswet AVG (UAVG), in België onder meer in de wet van 30 juli 2018.
- Artikel 4 bis AI-verordening (nieuw)
- Gevoelige gegevens mogen onder strikte voorwaarden worden gebruikt om vertekening in AI op te sporen en te corrigeren.
Vragen en antwoorden
Is een allergie een gevoelig gegeven?
Ja, het is een gezondheidsgegeven.
Is een voedselwens als halal gevoelig?
Die kan iets over religie verraden en behandel je beter als gevoelig.
Helpt pseudonimisering?
Ja. Ziet de AI alleen [PERSON_1] en een allergie, dan is het risico voor de persoon veel kleiner. Maar voor jou blijven het gevoelige persoonsgegevens.
Bronnen
- Verordening (EU) 2016/679 (AVG) op EUR-Lex
- Autoriteit Persoonsgegevens (Nederland)
- Gegevensbeschermingsautoriteit (België)
Geschreven door de redactie van GoalCube. Laatst bijgewerkt 11 oktober 2026. GoalCube helpt jullie de AI Act en de AVG te volgen. Het is geen juridisch advies.
Wees er als eerste bij.
We verwachten in november 2026 live te gaan. Meld je aan, dan hoor je van ons zodra jullie aan de slag kunnen.